Cognitieve herstructurering is een techniek uit de cognitieve therapie, een van de grote stromingen binnen de psychotherapie. Cognitieve therapie is een behandelvorm die gebaseerd is op het idee dat psychische klachten of problemen voortkomen uit de wijze waarop mensen informatie selecteren en verwerken. Cognitieve herstructurering gaat er van uit dat een persoon met irreële angst, niet zo zeer angstig reageert op een situatie zelf, maar op de wijze waarop hij de situatie interpreteert. Dus met andere woorden, een mens bepaalt zelf voor een groot deel of hij iets als een probleem ziet en hoe zwaar dat probleem voor hem weegt. Dat bepalen gaat in een fractie van een seconde en er ligt vaak een heel complex van gedachtekronkels aan ten grondslag. Met cognitieve herstructurering leert men gedachtekronkels te vervangen door realistische positieve gedachten. Door inzicht en oefeningen leert men begrijpen dat angstgevoelens geen rationele reactie zijn op (de gedachte aan) spreken in het openbaar.

Voorbeelden van negatieve gedachten zijn:

• Het is een ramp als ik er nerveus uitzie. Iedereen zal me een sukkel vinden.
• Ik moet intelligent overkomen. Alleen dan wordt ik serieus genomen.
• Ik ben zo bang dat ik een black out krijg en alles vergeet.
• Ze vinden mijn presentatie vast saai of ze vinden me dom.
• Straks stellen ze een vraag waar ik geen antwoord op weet.
• Waarom doe ik dit? Als je geen goede spreker bent, dan moet je niet spreken.
• Deze keer gaat het misschien echt fout en dan durf ik helemaal nooit meer te spreken in het openbaar. Hoe moet dat dan met mijn werk?

Die negatieve gedachten worden veroorzaakt door gedachtekronkels zoals:

Met cognitieve herstructurering leert de cursist gedachtekronkels te ontmaskeren. En irrationele negatieve gedachten te vervangen door rationele, positieve gedachten:

Met cognitieve herstructurering krijgt de cursist het inzicht dat angstgevoelens geen rationele reactie zijn op (de gedachte aan) spreken in het openbaar. Alleen het begrijpen al geeft het geweldige gevoel dat de angst kleiner wordt. Daarmee is de cursist klaar voor de volgende stap; imaginaire exposure.